Over Talent Assessment · Begrippen
Aanleg is niet hetzelfde als beheersing
Of je nu je eigen rapport leest of kandidaten beoordeelt: Talent Assessment meet aanleg, niet beheersing. Aanleg zegt hoeveel energie een competentie je van nature geeft of kost. Beheersing zegt hoe goed je het al kunt. Houd je die twee uit elkaar, dan haal je veel meer uit de resultaten.
Aanleg
De startpositie. Aanleg zegt hoeveel energie een competentie je van nature geeft of kost. We leiden het af uit 18 psychologische behoeften: waar je energie van krijgt, en waar het je juist kost. Iets waar je aanleg voor hebt, gaat je van nature gemakkelijker af.
Beheersing
Wat je nu kunt. Beheersing is kennis, vaardigheid en bewezen gedrag, opgebouwd door opleiding, ervaring en oefening. Het blijkt uit je cv, capaciteitstesten en gesprekken. Recruiters toetsen het bijvoorbeeld in het sollicitatiegesprek.
| Vraag | Aanleg | Beheersing |
|---|---|---|
| Waar gaat het over? | Hoeveel energie een competentie je van nature geeft of kost. | Hoe goed je iets nu kunt. |
| Waar komt het vandaan? | Je motivatieprofiel: de 18 psychologische behoeften die bij jou spelen. | Opleiding, ervaring, oefening en feedback. |
| Hoe verandert het? | Nauwelijks met ervaring. Het is je startpositie. | Groeit met alles wat je leert en doet. |
| Hoe zie je het? | Talent Assessment, in vijftien minuten. | Cv, capaciteitstesten, gesprekken met recruiters en referenties. |
Twee assen
Het kwadrant van aanleg en beheersing
Zet beheersing horizontaal, van weinig naar veel, en aanleg verticaal, van weinig naar veel. Zo ontstaan vier kwadranten. Talent Assessment meet de verticale as. De horizontale as blijkt uit je cv, capaciteitstesten en gesprekken met recruiters.
- Veel aanleg · weinig beheersing
Potentieel
Het past bij je motivatieprofiel, maar je hebt het nog niet vaak gedaan.
- Kandidaat
- Hier zit ruimte om te groeien. Ontwikkelen kost je relatief weinig energie.
- Recruiter
- Een ontwikkelkandidaat. Wat nog ontbreekt, is te leren.
- Veel aanleg · veel beheersing
Sweet spot
Je kunt het, en het geeft je energie.
- Kandidaat
- Hier zit je kracht. Zoek werk waarin dit de kern is.
- Recruiter
- Direct inzetbaar, en het werk houdt iemand langer vol.
- Weinig aanleg · weinig beheersing
Mismatch
Je hebt het nog niet geleerd, en het kost je van nature meer energie.
- Kandidaat
- Te ontwikkelen, maar het vraagt veel bewuste inspanning. Kies bewust of het de moeite waard is.
- Recruiter
- Voor deze competenties sluit de functie niet aan bij de kandidaat.
- Weinig aanleg · veel beheersing
Beheersing zonder aanleg
Je hebt het goed geleerd, maar het kost je van nature meer energie.
- Kandidaat
- Prima als onderdeel van je werk. Is het de kern van je functie, dan raak je sneller uitgeblust.
- Recruiter
- Op papier sterk, maar met risico op uitstroom. Vraag door op wat iemand energie geeft.
Energie
Het resultaat kan de taak maskeren
Soms geeft de uitkomst van een taak je veel energie, terwijl de competentie die je ervoor nodig hebt je van nature energie kost. Denk aan een rapport waar je trots op bent, terwijl het nauwkeurige uitzoekwerk je moeite kostte. De voldoening over het resultaat maskeert wat het werk zelf vraagt. Daardoor voelt het alsof de taak je energie geeft.
Zie het zo: oefen je een functie uit die vooral competenties vraagt waar je weinig energie van krijgt, dan raak je op den duur uitgeblust en ga je op zoek naar iets anders. Af en toe een taak die energie kost is geen probleem. Een functie die er vol mee zit wel.
Kandidaat
Herken je een competentie niet in je rapport? Kijk dan naar de taak zelf, niet naar het resultaat. Wat doe je graag, ook als niemand de uitkomst ziet?
Recruiter
Daarom vult aanleg het beeld van beheersing aan. Iemand die het werk goed kan maar er energie bij verliest, houdt het minder lang vol.
In je rapport
Zo lees je je competentie-aanleg
Voor elk van de 41 competenties staat in je rapport een van deze vier labels. Ze zeggen hoe je motivatieprofiel een competentie ondersteunt. Ze zeggen niet hoe goed je die competentie beheerst, en ook niet hoe je scoort ten opzichte van anderen.
Sterke natuurlijke aanleg
Dit gaat je van nature gemakkelijk af en geeft energie.
Natuurlijke aanleg
Dit past van nature bij je motivatieprofiel.
Neutraal
Je motivatieprofiel zegt hier weinig over.
Kost van nature meer energie
Goed te ontwikkelen, vraagt van jou alleen meer bewuste inspanning.
Let vooral op het laatste label. “Kost van nature meer energie” betekent niet dat je het niet kunt. Je kunt iets uitstekend beheersen dat je toch meer inspanning kost.
Voor recruiters en organisaties
Een aanlegscore, geen geschiktheidsoordeel
Bij een competentieprofiel zie je per kandidaat of medewerker een aanlegscore: hoe goed iemands aanleg aansluit op de competenties die de functie vraagt. Een hoge aanlegscore betekent dat het werk waarschijnlijk energie geeft en dat ontwikkelen relatief makkelijk gaat. Het zegt niet dat iemand het werk vandaag al kan.
Beheersing toets je zoals je gewend bent: met het cv, capaciteitstesten, het sollicitatiegesprek en referenties. De aanlegscore geeft je daarbij richting. Je weet waar je in het gesprek op door kunt vragen, en je ziet het verschil tussen een kandidaat met potentieel en een kandidaat die het kan maar er energie bij verliest.
Vergelijk personen alleen op de aanlegscore voor een competentieprofiel, nooit op losse competenties.
Gebruik de aanlegscore altijd als één van meerdere bronnen, nooit als de enige.
Een lage aanlegscore sluit niemand uit. Het is een signaal om in het gesprek op door te vragen.
Veelgestelde vragen
Er staat een competentie onderaan die ik juist heel goed kan. Klopt het rapport dan niet?
Dat kan allebei waar zijn. De score zegt niet hoe goed je iets kunt, maar hoeveel energie het je van nature kost. Je kunt iets uitstekend beheersen dat je toch meer inspanning kost. Vaak geeft het resultaat dan wel voldoening, terwijl de taak zelf je energie kost.
Betekent sterke natuurlijke aanleg dat ik het al kan?
Nee. Het betekent dat je motivatieprofiel deze competentie ondersteunt, waardoor ontwikkelen je relatief weinig energie kost. Of je het al beheerst, hangt af van wat je ermee gedaan hebt.
Een kandidaat heeft jaren ervaring, maar een lage aanlegscore. Hoe lees ik dat?
Dat is het kwadrant beheersing zonder aanleg. De ervaring is echt en telt mee. De aanlegscore zegt dat het werk deze persoon waarschijnlijk meer energie kost dan het oplevert. Vraag in het gesprek door op welke taken iemand energie geven en welke juist niet.
Kan ik scores van verschillende personen per competentie vergelijken?
Nee. De meting is relatief binnen iemands eigen profiel: behoeften worden tegen elkaar afgewogen, niet tegen een normgroep. Vergelijk personen alleen op de aanlegscore voor een competentieprofiel, niet op losse competenties.
Wat is een aanlegscore?
Organisaties leggen per functie vast welke competenties tellen. De aanlegscore laat zien hoe goed iemands aanleg aansluit op die set, waarbij 100% de best denkbare aansluiting op dat profiel is. Het is geen oordeel over hoe goed iemand het werk nu doet. Gebruik hem daarom altijd naast cv, gesprek en referenties.
Ontdek waar de aanleg zit
Doe het assessment zelf in vijftien minuten, of zet het in bij werving en ontwikkeling in je organisatie.